Anayasa Paketi Maddeleri

Abone Ol
Daha Fazla

Anayasa Mahkemesi neşter atsa da Anayasa değişiklik paketinde çok köklü yargı reformları var.

Anayasa Mahkemesi neşter atsa da Anayasa değişiklik paketinde çok köklü yargı reformları var. Yeni değişiklikler referandumda kabul edilirse darbecilere yargı yolu açılacak

Sendikalaşmada ve işçi haklarında devrim gibi adımların atıldığı reform paketiyle birlikte askere sivil yargı yolu açılırken HSYK ve YAŞ kararlarına da itiraz hakkı geliyor

Anayasa değişikliği üzerinde yapılan kısmi iptallere rağmen, özellikle yargıda köklü değişiklikler öngörüyor. Anayasa Mahkemesi ve HSYK’nın yapısı nitelik ve nicelik olarak değişiyor. Yüksek Mahkeme önceki gün verdiği kısmi iptal kararı iki başlıkta toplandı. Bunlardan ilki, AYM ve HSYK’da çoğunluğun görüşünün hakim olmasının önünü tıkayan, geniş tabanlı temsil esasını güçlendiren düzenlemeydi. Mahkeme, her boş üyelik için ilgili kurumlar tarafından gösterilecek üçer adaya değil, ancak bir adaya oy verilmesine ilişkin düzenlemeyi iptal etti. Diğer konu ise, HSYK’ya Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan seçilecekler arasında yer alan “iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri ve üst kademe yöneticileri” ibaresi oldu. Cumhurbaşkanı bunların dışında kalan seçeneklerden seçim yapabilecek. Anayasa Mahkemesi ve HSYK’nın yeni durumdaki yapısı özetle şöyle olacak:

PAKETTEKİ DİĞER REFORMLAR

Yeni anayasa değişiklik paketinde özellikle sivil toplumun güçlendirilmesi, birey hak ve hürriyetleri konularında önemli düzenlemeler öngörülüyor. Bunlardan başlıcaları şunlar:

POZİTİF AYRIMCILIK

Kadınlar lehine yapılacak düzenlemeler bundan böyle eşitlik ilkesine aykırı olarak değerlendirilemeyecek. Engelliler başta olmak üzere “özel surette korunması gereken kesimler” için yapılacak her türlü değişiklik de bu kapsamda yer alacak.

EŞİTLİK İLKESİ

Anayasanın “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinin 2’inci fıkrasına, “Bu maksatla alınacak tedbirler, eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. Çocuklar, yaşlılar ve özürlüler ile harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz” ibaresi ekleniyor.

SEYAHAT HÜRRİYETİ 

“Seyahat Hürriyeti” başlıklı 23’üncü maddede yapılan değiişiklikle yort dışı yasağını sadece hakim kararına bağlı olarak sınırlandırabilmesi hükme bağlanıyor.

AİLENİN KORUNMASI

“Ailenin Korunması” başlıklı 41’inci maddesinde öngürelen değişiklikle çocukların korunmasında devletin yükümlülğü artırılıyor.

SENDİKA KURMA HAKKI

Anayasa’nın “Sendika Kurma Hakkı” başlıklı 51’inci maddesinin son fıkrası yürürlükten kaldırılıyor. Böylece, bir kişinin aynı zamanda ve aynı iş kolunda birden fazla sendikaya üye olmasının yolu açılıyor.

TOPLU SÖZLEŞME HAKKI

Anayasa’nın 53’üncü maddesinde değişiklik yapılarak memurlara ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı tanınıyor. Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde, taraflar Kamu Görevlileri Kuruluna başvurabilecek. Kurul kararları kesin ve toplu sözleşme hükmünde olacak. Toplu sözleşmenin emeklilere yansıtılmasının yolu da açılıyor.

GREV VE LOKAVT HAKKI 

Anayasa’nın “Grev Hakkı ve Lokavt’ başlıklı 54’üncü maddesinde değişiklik yapılıyor. Grev esnasında oluşan maddi zarardan sendika sorumlu tutulamayacak. Siyasi amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grevi ve lokavtı, genel grev ve lokavt, iş yeri işgali, iş yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişlere ilişkin yasaklar kaldırılıyor.

OMBUDSMANLIK GELİYOR

Anayasa’nın “Dilekçe Hakkı” başlıklı 74. maddesinde değişiklik yapılıyor. “Kamu denetçiliği” (ombudsman) oluşturuluyor.

BAŞKANLIK DİVANI 

Anayasa’nın, Meclis’in Başkanlık Divanının oluşumunu düzenleyen 94’üncü maddesinde değişiklik yapılara divanın görev süresi iki yıla indiriliyor.

Dosya:http://91.93.103.35/icerik/100709-011416-p8k1.jpg•

Anayasa Mahkemesinin kuruluşunu düzenleyen 146’ıncı maddesinde değişiklik yapıldı. Halen 11 asıl 4 yedek üyeli olan mahkeme, 17 asıl üyeden oluşacak. Mevcut yedek üyeler de doğrudan asıl üye olacak. Üye seçimi TBMM ve Cumhurbaşkanı tarafından yapılacak. Üyeler, 12 yıl için seçilecek. AYM’nin çalışma ve yargılama usulünü düzenleyen 149’uncu maddesinde değişiklik yapılıyor. Bireysel başvuru hakkı da tanınan mahkeme iki bölüm ve Genel Kurul halinde çalışacak.

YAŞ KARARLARINA YARGI

Anayasanın, “Yargı Yolu” başlıklı 125’inci maddesinde değişiklik yapılarak Yüksek Askeri Şuranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç, her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açılıyor.Yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olacak, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacak.

MEMURA YENİ HAKLAR

Memurların disiplin kovuşturması konusunda hükümler getiren 129’uncu maddesinde değişiklik yapılarak, uyarma ve kınama cezaları da yargı denetimine açılıyor.

EKONOMİ KONSEYİ

Anayasa’nın, 166’ıncı maddesinde değişiklik yapılarak, “Ekonomik ve Sosyal Konsey” Anayasa kapsamına alınıyor.

DARBECİLERE YARGI YOLU

Anayasanın, 12 Eylül dönemindeki Milli Güvenlik Konseyi üyeleri ile bu dönemde kurulan hükümetler ve Danışma Meclisi’nde görev alanların yargılanmasını önleyen, geçici 15’inci maddesi yürürlükten kaldırılıyor.

PARTİLERE MALİ DENETİM

Siyasi partilerin mali denetimi 2010 yılından itibaren ise Sayıştay’a geçecek.

MECLİS BAŞKANI VE KOMUTANLARA YÜCE DİVAN YOLU:

• Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkilerini düzenleyen 148. maddesinde değişiklik yapılarak, kişisel başvuru hakkı tanınıyor. Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı, kuvvet komutanları ile Jandarma Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanacak. Yüce Divan kararlarına karşı yeniden inceleme başvurusu yapılabilecek. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucu verdiği kararlar kesin olacak. Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki Anayasal hak ve özgürlüklerden birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla ve kanun yollarının tüketilmiş olması şartıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilecek. Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlarda inceleme yapılamayacak.

FİŞLEMEYE KARŞI KORUMA 

• Pakette yer alan bir başka önemli değişiklik ise kişisel verilerin korunması hakkındaki düzenleme. Fişleme eleştirileri alan daha önceki yasal düzenleme, anayasal temele oturtuluyor. Anayasa’nın, “Özel Hayatın Gizliliği” başlıklı 20’inci maddesinde değişiklik öngürülerek kişisel verilerin saklanmasında ve kullanılmasında bireylere anayasal güvence sağlanıyor. Yeni düzenlemeye göre, kişilerin ırk, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya diğer inançları, dernek, vakıf ve sendika üyeliği, sağlık ve özel yaşamları ve her türlü mahkumiyetleri ile ilgili kişisel veriler işlenmesi yasaklanacak. Bu tür kişisel bilgiler üçüncü kişilere verilemeyecek, açıklanamayacak.

YERİNDELİK DENETİMİ ASLA YAPILAMAYACAK

• Anayasa değişiklik paketi taslağında, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi’nin, yürütme ve yasama organının yaptığı düzenlemeleri tartışmalı bir şekilde iptal etmesi sonrası yaşanan “yargı vesayeti” tartışmalarına son verecek düzenleme de yer aldı. Pakette, Anayasa’nın 125’inci maddesinde yapılan değişiklik önerisiyle, yargı yetkisinin idari eylem ve işlemlerin hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacağı vurgusu yapıldı. Anayasa Mahkemesi’nin çok tartışmalı 367 kararı, yapılacak düzenlemelerin Anayasa’nın başlangıç ilkeleri ve değiştirilmesi teklif dahi edilemeyecek maddeler yönünden de denetime tabi tutacağı yönünde aldığı kararlar, kamuoyunda tartışma yaratmıştı.

Dosya:http://91.93.103.35/icerik/100709-011506-p8k2.jpg•

HSYK’nın yapısını düzenleyen 159’uncu maddesinde yapılan değişiklikle, halen 7 olan HSYK’nın üye sayısı 22’e, 5 olan yedek üye sayısı ise 12’a çıkarılıyor. HSYK, 3 daire halinde çalışacak. HSYK’nın Başkanı, Adalet Bakanı olmaya devam edecek. Kurulun “meslekten çıkarma” cezasına ilişkin kararlarına itiraz yolu getirilecek. Diğer kararlara itiraz yolu kapalı. Anayasa’nın “Hakimler ve Savcıların Denetimi” başlıklı 144’üncü maddesi de yeniden düzenleniyor.

ASKERE SİVİL YARGI

Anayasanın “Askeri Yargı” başlıklı 145’inci maddesinde değişiklik yapılarak Askeri yargının görev alanı yeniden belirleniyor. Askeri mahkemeler, asker kişiler tarafından işlenen askeri suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevli olacak. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve işleyişe karşı suçlara ait davalar her durumda adliye mahkemelerinde görülecek. Siviller, savaş hali dışında askeri mahkemelerde yargılanamayacak.

• ASKERİ YARGITAY: Anayasa’nın, 156’ıncı maddesinde değişiklik yapılarak Askeri Yargıtay üyelerinin disiplin ve özlük işlerinde askerlik hizmetinin gereklerine bakılmayacak. Bunun için hakimlik teminatı esasları dikkate alınacak.

• HAKİMLİK TEMİNATI: Teklifte Anayasa’nın 157’inci maddesinde de değişiklik öngörülüyor. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi üyeleri için de hakimlik teminatı getiriliyor.

Kaynak: Star

Yorumlar kapalı.